Mathau o lys

Llys yr Ynadon

Mae pob achos troseddol yn dechrau mewn Llys Ynadon, ac mae'r rhan fwyaf o achosion yn gorffen yno hefyd.

Caiff achosion eu clywed gan ddau neu dri ynad neu farnwr rhanbarth. Weithiau gelwir ynadon yn Ynadon Heddwch.

Mae ynadon yn wirfoddolwyr hyfforddedig, di-dâl. Gan nad oes ganddynt gymwysterau yn y gyfraith, maent yn gweithio gyda Chynghorwyr Cyfreithiol Cyfiawnder sy'n rhoi cyngor ar y gyfraith ac ymarfer a gweithdrefnau cyfreithiol.

Yn yr achos llys, bydd ynadon yn gofyn i'r diffynnydd bledio drwy ddweud a ydynt yn euog neu'n ddieuog. Os bydd y diffynnydd yn pledio'n euog, gall yr ynad roi dirwy neu ddedfryd o garchar iddynt hyd at 12 mis. Os gallai'r ddedfryd fod yn hirach na 12 mis, byddai'n cael ei throsglwyddo i Lys y Goron i'w dedfrydu. Os canfyddir bod y diffynnydd yn ddieuog, byddant yn cael eu rhyddhau. Mae hyn yn golygu na fydd unrhyw gamau pellach gan y llys.

Gall ynadon roi dedfrydau sy'n cynnwys:

  • hyd at 6 mis yn y carchar (neu 12 mis os oes mwy nag un drosedd)
  • dirwy ddiderfyn
  • dedfryd gymunedol
  • gwaharddiad, fel gwaharddiad gyrru.

Mewn rhai achosion, gall Ynadon wneud y penderfyniad i naill ai gadw diffynnydd yn y ddalfa tan wrandawiad llys yn y dyfodol neu i'w ryddhau ar fechnïaeth. Gall hyn ddigwydd pan:

  • mae angen gwrandawiad llys arall
  • nid oes gan y llys ddigon o wybodaeth i roi dedfryd ac mae angen mwy o amser neu wybodaeth arno
  • mae'r achos yn symud i Lys y Goron i'w dreialu neu i'w ddedfrydu.

Gallwch ddod o hyd manylion cyswllt a rhagor o wybodaeth am lysoedd a thribiwnlysoedd yng Nghymru a Lloegr ar wefan GOV.UK.

Mae Llysoedd Ynadon yn delio â thri math o achosion troseddol:

Troseddau crynodeb:

  • Troseddau llai difrifol fel ymosodiad cyffredin heb anaf, difrod troseddol a throseddau moduro.

Troseddau beth bynnag:

  • Achosion y gellir eu clywed naill ai mewn Llys Ynadon neu Lys y Goron. Mae'r rhain yn cynnwys troseddau mwy difrifol fel lladrad.
  • Gall diffynwyr ofyn am i’w hachos gael ei glywed mewn Llys y Goron fel eu bod yn cael eu rhoi ar brawf gan reithgor.
  • Os bydd ynadon yn penderfynu bod achos yn rhy ddifrifol iddyn nhw ei gyhuddo, gallant drosglwyddo'r achos i wrandawiad Llys y Goron.

Troseddau ditiadwy yn unig:

  • Yr achosion mwyaf difrifol fel llofruddiaeth, dynladdiad a threisio. Bydd ynadon bob amser yn trosglwyddo'r achosion hyn i Lys y Goron i'r achos gael ei glywed.

Er bod y gyfraith yn dosbarthu rhai troseddau fel rhai 'bychain' neu 'llai difrifol', dim ond at sut mae'r achos yn cael ei drin yn y llys y mae hyn yn cyfeirio. Nid yw'n lleihau'r niwed na'r gofid y gall y troseddau hyn ei achosi i ddioddefwyr a thystion.

Y tu mewn i Lys Ynadon

Mae'r llys rhyngweithiol hwn yn darparu gwybodaeth fanylach am bwy yw pwy a beth i'w ddisgwyl mewn Llys Ynadon. Cliciwch y botwm isod i archwilio'r llys.